Algen op de boterham
door Ap van den Berg

Samen met TNO gaat Ingrepro in Borculo de algenkweek in ons land groot maken.
Bij Ingrepro produceren ze 6 ton algen per jaar, de algen worden onder meer gebruikt als voedingssupplement.

Foto GPD/David van Dam

Algenproductie voor voedsel en brandstof komt maar langzaam op gang

Onderzoeksinstituut TNO begint met het bedrijf Ingrepro uit Borculo een onderzoek naar de winning van voedingsingrediënten uit algen. Zo bestaat er een goede kans dat vegetarische hamburgers op termijn worden vervaardigd van algen in plaats van soja of zuiveleiwitten.

Algenvoedsel

BORCULO – Trots toont algenkweker Carel Callenbach de eerste producten: hondenkoekjes met eiwitten uit algen, supplementen in vogelvoer, bestanddelen in bananenstroop en blauwe kleurstof uit algen voor M&M’s en ‘streepjestandpasta’.
“We hebben al vijftig procent van de golfbanen en voetbalvelden in Nederland als klant, voor de bestrijding van schimmels”, vertelt Callenbach, die acht jaar geleden met geld van de Participatiemaatschappij Oost-Gelderland in een paar oude varkensschuren als algenboer in het Achterhoekse Borculo neerstreek.
Daarvoor verkocht hij grondstoffen bij verschillende bedrijven en studeerde hij economie aan de Universiteit Wageningen. In de industrie worden micro-organismen al decennialang gebruikt, met name bij de productie van enzymen, maar ook voor specifieke kleur- of smaakstoffen of zelfs medicijnen. De nieuwe toepassingen van Callenbachs bedrijf Ingrepro kunnen het begin zijn van revolutionaire ontwikkelingen die goed zijn voor het milieu. In Borculo – op een kleine hectare – oogst Callenbach uit twee bassins per jaar acht- tot negenduizend kilo alg. In Azië en der Verenigde Staten koopt hij het dubbele in. In het Overijsselse Dalfsen, bij een veehouder, wil Callenbach over enige tijd een grote kwekerij van vijf hectare opzetten. Bij een aardappelfabriek in Oost-Groningen komt mogelijk iets soortgelijks. Zijn algenproductie moet in 2013 zijn opgelopen tot 50.000 ton.
Bij TNO zijn de verwachtingen hooggespannen. Het onderzoeksinstituut is een samenwerkingsverband aangegaan met Ingrepro. “Met onze kennis van ingrediënten en toepassingsmogelijkheden van algen kunnen we een bijdrage leveren aan het maximaal benutten van wat de algen ons te bieden hebben”, vertelt Business Development Manager Ronald Korstanje. Over de koolhydraten in algen is nog vrij weinig bekend. TNO hoopt dat de samenwerking met de laboranten van Ingrepro daarover meer informatie zal opleveren.
Hoewel algenkweek relatief goedkoop is, heeft Callenbach weinig concurrentie van andere algenkwekers. Hij betreurt dat. “Hoe meer concurrentie hoe beter.
Want dat werkt als een soort katalysator voor de vraag naar algenproducten.”
De markt voor algenproducten komt lang niet snel genoeg van de grond, vinden Callenbach en Korstanje. Deze klacht klinkt Greenpeace – een belangrijk voorvechter van een duurzame economie – bekend in de oren. Campagneleider Michiel van Geelen: “Dat zie je ook bij de ontwikkeling van zon- en windenergie. De rijksoverheid steekt veel geld in technische vorderingen, maar doet te weinig om de markt te stimuleren. Als gevolg waarvan prachtige nieuwe producten worden gemaakt, die maar moeizaam kunnen worden verkocht.” Het ministerie van Economische Zaken wuift die kritiek weg. “Wij steken juist veel geld in het vermarkten van duurzame technologische vindingen”, aldus een woordvoerder.
Callenbach vindt dat ook het bedrijfsleven meer moet doen. “KLM heeft belangstelling voor biokerosine, maar gaat dat zelf niet maken. Shell is evenzeer geïnteresseerd in biobrandstof, maar gaat niet zelf boeren. Die willen het product zo aangereikt krijgen. De productie moet dus flink worden opgeschroefd om die markt serieus te kunnen ontwikkelen.” Zelf houdt Callenbach spreekbeurten in het land, waarmee hij veehouders aanmoedigt algenbassins aan te leggen. Daarmee kunnen ze de mest van de dieren – die als voedsel dient voor de algen – verwerken. “Dan zijn ze in één klap CO2-neutraal en kunnen zij hun bedrijf desgewenst weer uitbreiden.
En dat vergroot de kans dat de algenkweek uiteindelijk uitgroeit tot een rendabele, milieuvriendelijke bedrijfstak.”

Voedzame algen

Algen bestaan voor maximaal zestig procent uit eiwitten, die een plantaardig alternatief kunnen vormen voor dierlijke eiwitten. Verder bestaan ze tot dertig procent uit olie, die rijk is aan gezonde omega 3- en omega 6 vetzuren. Dat bestanddeel is geschikt als spijsolie voor fabrikanten van voedingsmiddelen. Wetenschappers hebben tot nog toe zo’n 80.000 algensoorten ontdekt en beschreven.
De kweek van algen is geen ingewikkelde bezigheid. De micro-organismen worden in bassins van ongeveer veertig centimeter diepte gehouden. Het water wordt met behulp van schroeven (zoals van een watermolen) in beweging gehouden. Algen vermenigvuldigen zich met behulp van afvalstoffen en (zon)licht.
Iedere 24 uur wordt er geoogst – het hele jaar door. De algen worden uit het water gefilterd, verwarmd en gedroogd. Ze vallen vervolgens als een dun soort bladerdeeg in opvangbakken en smaken naar groente (boerenkool). Vervolgens kunnen de bruikbare bestanddelen eraan worden onttrokken.

Bron: Geassocieerde Pers Diensten