Oud Nijkerk 2010-2

Callenbach Wat een boeken!

door Foppe Witzel

Eťn van de doelstellingen van ons museum is het bijeenbrengen van het Callenbachfonds t.w. alle drukken van door Uitgeverij Callenbach vanaf 1854 gedrukte en uitgegeven publicaties. Inmiddels zijn er al bijna 4200 boeken verzameld, waarvan 2800 unieke titels.
Vorig jaar trok de dubbelexpositie in bibliotheek en museum veel bezoekers. In de Nijkerkse bibliotheek was W.G. van de Hulst, de alom bekende kinderboekenschrijver en sterauteur van Callenbach het middelpunt. In Museum Oud Nijkerk werd een overzicht gegeven van de historie van uitgeverij en drukkerij Callenbach.

Ons museum gunt de bezoekers, naast de vaste opstelling die de Nijkerkse geschiedenis behandelt en de tijdelijke tentoonstellingen met wisselende themaís, ook een kijkje in ons depot. Veel voorwerpen zijn in vitrines te bezichtigen.
De collectie Callenbachboeken is echter niet voor het publiek toegankelijk. U kunt er op afstand naar kijken en dan ziet u toch alleen maar de rugjes, kaarsrecht in de kasten staan.
In de komende nummers van Oud Nijkerk wil ik wat meer over deze speciale verzameling vertellen.

Waarom verzamelt Oud Nijkerk eigenlijk boeken van Uitgeverij Callenbach ?
Allereerst omdat deze uitgeverij een uitgesproken Nijkerks bedrijf is, dat landelijke bekendheid genoot. In de tweede plaats omdat geen enkele andere instelling in Nederland de boeken van het Callenbachfonds op deze schaal verzamelt. Uitgeverij Kok in Kampen, waar nog steeds boeken onder de naam Callenbach worden uitgegeven, bezit een curieus kaartsysteem waarin alle Callenbachuitgaven staan beschreven met vermelding van auteur en illustrator, de oplage en verschillende drukken die verschenen. Zelfs kosten en oorspronkelijke boekenprijs staan genoteerd.
Mevrouw Lia van Essen, die oorspronkelijk bij Callenbach in Nijkerk werkte en nu als werkgever Uitgeverij Kok heeft, beheert dit kaartsysteem en houdt het nog altijd bij!
In het archief van de gemeente Kampen worden van het merendeel van de publicaties de originele illustraties bewaard.
Overal in het land zijn verzamelaars van Callenbachboeken of mensen die zich speciaal richten op W.G. van de Hulst Sr. en Jr. of andere bekende kinderboekenschrijvers.
Op internet is de site Achter de rug (www. achterderug.nl ) een veel geraadpleegde bron voor liefhebbers van het oude kinderboek. Op boekenmarkten worden soms nog aardige prijzen gevraagd.

Stichting Oud Nijkerk is de enige historische vereniging die consequent werkt aan het bijeenbrengen van alle uitgaven Callenbach die ooit verschenen zijn. Volgens ingewijden heeft Uitgeverij Callenbach in haar Nijkerkse periode 9 ŗ 10.000 publicaties uitgebracht. Het museum is momenteel in het bezit van bijna 4200 boeken en er komen wekelijks boeken bij, maar we zijn er nog lang niet. Wij zijn vooral nog op zoek naar de uitgaven op het gebied van theologie, menswetenschappen, pedagogie en psychologie.

Het hele bezit is vastgelegd in een excel computerbestand, waarin gezocht kan worden op auteur, boektitel, illustrator, reeks, jaar van uitgifte, druk, categorie en verdere bijzonderheden.
In volgende artikelen wil ik ingaan op vragen zoals: Welke categorieŽn werden door Callenbach uitgegeven? Wie zijn de meest bekende auteurs? Welke beroemde tekenaars illustreerden de boeken? Welke series zijn bij Callenbach verschenen? Hoe groot waren de oplagen en hoeveel drukken verschenen van de verschillende boeken? Hoe werden de boeken en boekjes uitgevoerd? Waar zijn deze boeken allemaal terecht gekomen? Zijn er ook niet Nederlandse uitgaven? Wat zijn de toppers en worden de vroegere uitgaven nog gelezen? Kortom, er is over onze verzameling veel te vertellen.

 

Naar deel 2: klik hier.